Gümrüklü ürünlerin imhasında mevzuat ve süreç
Gümrüklü Ürün İmha Derneği'nin sitesi. Tasfiye ve imhaya ilişkin kanunları, yönetmelikleri, süreç adımlarını ve güncel değişiklikleri kaynaklarıyla birlikte okuyabilirsiniz.
İmha süreci beş adımda
Gümrük Tasfiye Yönetmeliği ve ilgili düzenlemelere göre genel akış. Eşyanın cinsine göre ayrıntılar değişir.
Ayrıntılar mevzuat rehberinde-
Eşya tasfiye listesine alınır
Tasfiye edilecek eşya gümrük birimince tespit edilir. Belgesi olmayan eşya için işletmeci ve gümrük görevlileri birlikte tutanak düzenler.
-
Tasfiye yolu belirlenir
Tasfiyelik eşya satış gibi yollarla değerlendirilir. Süresinde tasfiye edilemeyen veya imhalık hale gelen eşya imha edilir.
-
Sağlık ve çevre önlemleri alınır
Tasfiye idaresi, ilgili kamu kurumlarının görüşünü alarak insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı için gerekli önlemleri alır.
-
İmha komisyon önünde yapılır
İlgili kurum görevlilerinin de yer aldığı komisyon imhayı yürütür. Yöntem eşyanın cinsine bağlıdır; örneğin tütün ürünlerinde öğütme, yakma veya gömme uygulanır.
-
Tutanak düzenlenir
İmha, komisyonca tutanakla kayda geçirilir. Tutanak muhasebe kaydının dayanak belgesi olur; imha masrafları kurum kazancında gider yazılabilir.
El koyma ve imha yönetmeliğinde değişiklik yayımlandı
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre el konulan eşya ve alıkonulan taşıtlara ilişkin uygulama yönetmeliğinde 26 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete ile değişiklik yapıldı. Değişiklik, eşya, taşıt ve numunelerin muhafazası ile bazı eşyanın ilgili idarelere doğrudan teslimine dair hükümleri düzenliyor.
Yönetmelik metninde imha yöntemleri de eşyanın cinsine göre sayılıyor: tütün ürünleri öğütme, yakma, ezme, presleme veya gömme ile; ilaç, tıbbi cihaz ve alkollü içki gibi eşya ise niteliğine uygun yöntemlerle kullanılamaz hale getirilerek imha ediliyor.
7190 sayılı Kanun ile Gümrük Kanunu'nda değişiklik yapıldı
7 Kasım 2019 tarihli ve 30941 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7190 sayılı Kanun, Gümrük Kanunu'nun tasfiye hükümlerinde de değişiklik getirdi.
İlgili kurumdan izin alınamayan eşya için, yükümlünün talebi halinde 30 gün içinde menşe ülkeye iade ya da kurumca uygun bulunursa üçüncü bir ülkeye transit öngörüldü. Bu sürede transit edilemezse eşya, ihraç kaydıyla satılmak veya masrafları sahibine ait olmak üzere imha edilmek için bulunduğu gümrüğe terk ediliyor.
Gümrük Tasfiye Yönetmeliği'nde değişiklik yapıldı
3 Haziran 2018 tarihli Resmî Gazete'de Gümrük Tasfiye Yönetmeliği'nde değişiklik yayımlandı. Değişikliğe göre, el konulan eşyanın sahibine iadesi yönünde verilen kesinleşmemiş mahkeme kararları, belirli ara kararlar saklı kalmak üzere tasfiye işlemlerini durdurmuyor.
İhale yoluyla satılacak eşya bulunduğu yerde görülebiliyor; ihaleyi kazanan kişi de eşya bedelini yatırmadan önce eşyayı görebiliyor.